TERİMLER

ASFALT: Koyu kahverenginden siyaha kadar değişen , kuvvetli bağlayıcı özelliği olan, kıvamlılık bakımından katı, yarı katı, ya da sıvı halde olabilen, doğal halde bulunan ya da ham petrolün arıtılmasından elde edilen ve başlıca hidrokarbonlardan oluşan bir maddedir.

OKSİDE ASFALT: Birçok organik maddede olduğu gibi bitüm de havayla temas ettiğinde yavaşça oksidasyona uğrar.Oluşan polar oksijen içeren gruplar daha büyük moleküler ağırlıklara sahip miseller halinde toplanır ve bitümün viskozitesi artar.Oksidasyonla viskozitesi arttırılmış asfalta okside asfalt denir.

MODİFİYE ASFALT: Katkı maddesi bitüme katılarak, modifiye bitüm elde edilir. Modifikasyon kullanılacak katkı maddelerinin ve modifiye bitümlerin, uygulamada etkili uygun ve ekonomik olması açısından etkilidir.

POLİMERLER: Polimerler birbirinin tekrarı olan ünitelerin kimyasal bileşimi ile oluşan makromoleküllerdir. Bitüme polimer ilavesinin amacı, bitümün viskoelastik davranışını değiştirmek ve özellikle, düşük sıcaklıklardaki davranışına zarar vermeden, sıcaklığa karşı hassasiyetini azaltmaktır.

PLASTOMER: EVA ve polietilen ataktık polipropilen gibi polyolefinleri içeren polimer türüdür. EVA hariç, bu gruptaki polimerler bitümen düşük sıcaklık performansını iyileştirmemektedir.Dolayısı ile düşük sıcaklıkların (< -10°C) bulunmadığı bölgelerde kullanılmaları uygundur.

ELASTOMER: %30 styren içerikli SBS, poli izopren, neopren, kauçuk emülsiyonları gibi düşük sıcaklık performansını iyileştiren polimer türüdür.

EMÜLSİYON: Emülsiyon, birbiri içinde çözünemeyen iki sıvıdan birinin ötekisi içinde küçük küre tanecikleri halinde üniform halinde dağılmasıdır.

SOLÜSYON: Solüsyon, birinin diğerinin içinde homojen olarak çözünebildiği iki sıvınin oluşturduğu karışımdır.

KATRAN: Katran, başlıca kömürün ve odunun kapalı bir sistem içerisinde kuru kuruya damıtılmasından elde edilir.Bu şekilde elde edilen katrana ham katran denir.Genellikle katran bu şekliyle değil arıtıldıktan sonra kullanilir.

YUMUŞAMA NOKTASI: Yumuşama noktası, bir su banyosu içine yerleştirilmiş, üzerinde bir bilya bulunan, standart bir kalıp içerisindeki bitümlü maddenin belli bir hızla ısıtılmasıyla, yumuşayan malzemenin tabana değdiği anda termometrede okunan sıcaklıktır.

PENETRASYON: Standart bir iğnenin belirli bir yük altında ve belirli bir süre içinde, asfalt numunesı içerisine dikey olarak batma mesafesidir.

ÖZGÜL AĞIRLIK: Bitümlü maddelerin özgül ağırlığı, bunların 25°C’de hacmi bilinen bir miktarının ağırlığının aynı sıcaklıkta ve aynı hacimdeki suyun ağırlığına bölünmesinden elde olunan orandır.

VİSKOZİTE: Akmaya karsı direncin bir ölçüsüdür.Viskozite, kıvamlılığı ifade için kullanılan bir genel terimdir.Kıvamlılık arttıkça yani asfalt yarı katı hale yaklastıkça viskozite degeri de yükselecektir.Asfaltın viskozitesi sıcaklığa bağlı olarak değişir.Sıcaklık yükseldikçe viskozite değeri küçülür, sıcaklık düstükçe viskozite değeri artar.

COLD BENDİNG: Bitümlü örtülerin, soğukta kırılganlığını bulmak için kullanılan bir test metodudur.Bitümlü örtülerin düşük sıcaklıktaki davranışını izlemek açısından önemlidir.

POLİETİLEN: Sanayi atıklarından elde edilen, az da olsa polipropilen ve diğer polimerleri içeren, yol üst yapılarında kullanılan katkılı bağlayıcıların üretimlerinde kullanılırlar. Düşük sıcaklıklarlarda daha az kırılgan ve daha elastik bir özellik gösteren bir bağlayıcı elde edilir.

MELT FLOW İNDEX: Polistren hammaddesinin erime akış indisini test etmek için uygulanan bir test metodudur.Polistren hammaddesinin uygunluğunu veya uygunsuzluğunu saptamak için kullanılır.

ISI İLETKENLİĞİ/ISI DİRENCİ TESTİ: Isi yalıtım levhalarında ısı iletkenliği katsayısı ve ısı direnci değerlerinin kontrol edilmesi için kullanılan test metodudur.

AKMA NOKTASI TESTİ: Su yalıtım örtülerinin, belirli süre boyunca, belirli sıcaklıkta akmaya karşı direncini test etmek için kullanılan bir test metodudur.

KABARMA: Mineral kaplı su yalıtım örtülerinin üstündeki bazalt taşlarda, sıcaklık ve suyla olan anı değişimlerde gözlenen kabarcıklanmadır.

AKREDİTASYON: Akreditasyon; laboratuvarlar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının Ulusal kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğinin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesini ifade eden bir kavramdır.

ASTM: Amerikan standartlarının kısaltmasıdır.(American Society for Testing and Materials)

İSO: Uluslararasi Standartlari Organizasyonu’nun kısaltmasıdır.(International Organization for Standardization)

CE: CE işareti Avrupa Birliği içinde, direktiflerde belirtilen ürünlerin serbestçe dolaşabilmesi için imalatçı tarafindan ürün üzerine vurulması gereken, ürünün sağlık ve güvenlik şartlarına uyduğunu belirtir işarettir.(Conformity of Europe)

EN: Avrupa Birliği üye ülkeler itibariyle teknik standartlar arasında da bir uyum sağlamak amacıyla çeşitli sistemler oluşturmuştur.Bu sistemlerin en önemli amacıysa, aynı teknik standartlarda üretim yapılmasını sağlamaktır.AB’ye üye ülkeler ulusal standartları yerine Avrupa Normlarını oluşturmuştur.(European Norm)

TSE: Türk Standartları Enstitüsü

KAUÇUK: Yol üst yapılarında kullanılan bağlayıcıların yapımında kullanılan polimerlerdendir.Geri kazanılmış kauçuklar, kullanılmış lastik tekerlerinin granül hale getirilmesi ile elde edilir.Bitüm içinde tam olarak çözünemeyen bu malzemenin karışıma eklenmesi sonucunda elastikiyet belirli bir ölçüde sağlanır.

ISI YALITIMI



1. ISI YALITIMI NEDİR?

Yapılarda ve tesisatlarda ısı kayıp ve kazançlarının sınırlandırılması için yapılan isleme “ısı yalıtımı” denir. Teknik olarak, ısı yalıtımı, farklı sıcaklıktaki iki ortam arasında ısı geçisini azaltmak için uygulanır.

2. ISI YALITIMI TERİMLERİ

a. Isı İletkenlik Katsayısı (W/mK)
Isı yalıtım malzemesinin birbirine dik 1m mesafedeki, 1m²'lik yüzeyi arasından, sıcaklık farkı 1ºC olduğunda geçen ısı miktarıdır.

b. Isı geçirgenlik (W/m² K)
Kalınlığı d(m) olan bir malzemenin paralel iki yüzeyinin sıcaklıkları arasındaki fark 1K=1ºC olduğunda 1 saatte 1 m yüzeyden dik olarak geçen ısı miktarıdır.

c. Isıl Geçirgenlik Direnci (m² K/W)
Isı geçirgenliğin aritmetik olarak tersidir. R sembolü ile gösterilir. (rezistans)

d. Bağıl Nem
Havadaki mevcut su buharı miktarının o sıcaklıktaki havanın içinde bulunabilecek en yüksek su buharı miktarına oranıdır.

e. Yoğuşma, Terleme
Sıcaklık düşmesi sonucu havadaki su buharının su haline geçtiği bir sıcaklık derecesi vardır. Yoğuşma sıcaklığı adı verilen bu değer her sıcaklık ve bağıl nem yüzdesine göre değişir. Bağıl nem oranı artarsa, ortam sıcaklığı ile yoğuşma sıcaklığı arasındaki fark azalır. Fark azaldıkça yalıtım kalınlığı artar.
Dış duvarların iç yüzeyinde yoğuşma olmaması için yüzey sıcaklığının yoğuşma noktası üzerinde olması gerekir. Bunun için ya iç mekanı gereğinin çok üzerinde ısıtmak, ya da duvarda ısı yalıtımı yapılarak iç yüzey sıcaklığının artırılması gerekir.

f. Buhar Difüzyon Direnç Katsayısı
Su buharı, sıcaklık ve bağıl nem ile değişen kısmi buhar basıncı, yüksekten aza doğru ilerlerken bir direnç ile karşılaşır. Tüm yapı malzemelerinin 1 m lik yüzeyi, kalınlığına bağlı olarak buhar difüzyonuna direnç gösterir. Bu direncin, havanın buhar difüzyon direncine oranlanmasına buhar difüzyon direnç katsayısı denir. Isı yalıtım malzemelerinde, detaya göre değişmekle birlikte, genellikle buhar difüzyon direnci yüksek olması idealdir.
Bu katsayıya etki eden faktörler :
• Malzemeye bağlı olmayan sıcaklık
• Malzemeye bağlı olan
• Hücre cidar kalınlığı,
• Hücre duvarlarındaki kohezyon
• Kapalı hücre olması
• Küçük hücre olması
• Homojenlik

g. Yoğunluk ( kg / m³ ):
İdeal olan, boyutsal kararlılık ve mekanik dayanım açısından en uygun yoğunlukların kullanılmasıdır. Dolayısıyla malzeme seçimi yapılırken konuda uzman kişilere danışılmalıdır.

h. Yangın Sınıfı (DIN 4102, BS476,TS EN 13501):
DIN 4102, BS 476 ve TS EN 13501 standartları kullanılmaktadır.

i. Sıcaklık Dayanımı (ºC):
Malzemenin uygulandığı yerde maruz kalacağı sıcaklık önceden belirlenmeli ve bu sıcaklığa uygun malzeme seçilmelidir.

j. Mekanik Dayanım (kPa):
Isı yalıtım malzemelerinin mekanik dayanımları genellikle, malzemede %10 deformasyon oluşturan basma gerilmesi değeri olarak kabul edilir.

k. Su Emme:
Isı yalıtım malzemelerinde su emme oranlarının sıfır veya sıfıra yakın olması idealdir.

l. Boyutsal Kararlılık:
Malzemelerin sıcaklık veya basınçla şekil değiştirmeleri çok az olmalıdır.

 

3. ISI YALITIMININ AVANTAJLARI

3.1. Isı Yalıtımı Enerji Tüketimini Azaltır

Dört mevsimi yasayan ülkemizde, ısıtmanın yanı sıra sogutma ihtiyacı da gün geçtikçe artıyor. Konutlarda; kaybedilen veya kazanılan enerjinin büyüklügü, ısıtma veya sogutma amacı ile tüketilen enerji miktarını belirlediginden, enerji tasarrufu saglamak için yasadıgımız alanın ısı kaybı/kazancını azaltmak gerekir. Yapı bilesenleri üzerinden geçen ısıl enerji miktarını sınırlandırmak; bina kabugunda ısı yalıtımı yapılması, yalıtımlı dograma ve camların kullanımı ile mümkündür. Hesaplamalar, etkin bir ısı yalıtımı ile yapılarda ortalama yüzde 50 enerji tasarruf edilebilecegini ortaya koyuyor.

3.2. Isı Yalıtımı Çevrenin Korunmasına Katkı Sağlar

Dünyanın enerji ihtiyacının yüzde 60’ından fazlasının elde edildigi fosil yakıtlar küresel ısınmaya neden oluyor. Enerji ihtiyaçlarının artması ve verimli enerji kullanılmaması sonucunda; hava kirliligi artıyor. Hava kirliligindeki bu artıs kendisini küresel ısınma ve iklim degisikligiyle gösteriyor. Küresel ısınma tehdidi ve hava kirliligini azaltmak; günümüzün en önemli konularının basında geliyor.

Kıs mevsiminde ısı kayıplarının, yaz mevsiminde ise ısı kazançlarının azaltılması ile elde edilecek yakıt tasarrufu, beraberinde atmosfere atılan sera gazlarında da bir düsüs saglayacaktır.

Enerjinin etkin kullanımını saglayacak ısı yalıtımı önlemleri, fosil yakıt tüketimini azaltarak, küresel ısınmaya yol açan sera gazı emisyonlarının azalmasında önemli bir rol oynayacaktır. Yanı sıra ısı yalıtımı, yaz aylarında sogutma için kullanılan ve ozon tabakasına zarar veren sogutucu gazlara duyulan ihtiyacı da azaltacaktır. Azalan enerji gereksinimi; elektrik ihtiyacını, dolayısıyla elektrik üretimini ve üretimde kullanılan fosil yakıt miktarını; böylelikle de gaz
salınımını azaltmıs olacaktır.

3.3. Isı Yalıtımı Isıl Konfor Sağlar

Kapalı ortamlardaki ısıl kosullar, o ortamda yasayan insanların konforunu ve saglıgını dogrudan ilgilendirir. İnsanların çalısma verimlerini büyük ölçüde bulundukları ortamın sıcaklıgı belirler. Çalısma ortamının ısıl kosulları, insanların bedensel ve zihinsel üretim hızını dogrudan etkiler. Çok soguk ya da çok sıcak ortamların çalısma verimini düsürdügü belirlenmistir.

Bunları engellemek için yapılarda ısıl konforu saglamak gerekir. Isıl konforu saglamak için ortam sıcaklıgı ile duvar iç yüzey sıcaklıgı arasındaki sıcaklık farkı düsürülmelidir. Bu fark ne kadar yüksek olursa konfor da o kadar düsük olacaktır. Konforlu bir mekân için bu farkın en fazla 3°C olması gerekir. İç yüzey sıcaklıklarının düsük olması durumunda, ısının ortam içinde soguk yüzeylere dogru hareketi, istenmeyen hava akımları olusturur. Bu hava akımları da konforu azaltarak hastalıklara neden olur.

İç yüzey sıcaklıkları ile ortam sıcakları arasındaki farkı azaltmak için ısı yalıtımı gerekir. Isı yalıtımı ile mekânın her noktasında homojen bir sıcaklık saglanır ve hava akımları engellenir. Bu da hem konforlu hem de saglıklı bir ortam saglar.

3.4. Isı Yalıtımı Sağlıklı Yaşam Sunar

Isı yalıtımsız mekânlarda, olusan nemin hastalıklarla iliskisi bilinmektedir. Nemli ortamlar, mikroorganizmaların üremesi için uygun kosulları yaratır. Bu da ortamdaki havanın solunum yolları için zararlı hale gelmesine yol açar. Nemli ortamlar ve bu ortamlardaki küf olusumu, özellikle küçük çocukların astım hastalıgına yakalanma riskini büyük ölçüde artırır. Standartlara uygun olarak yapılmıs ısı yalıtımı, tüm bu sorunların olusmasını önler.

3.5. Isı Yalıtımı İlk Yatırım ve İşletme Maliyetlerini Azaltır

Isı yalıtımı yapılan yeni binalarda ısınma için daha az enerji gerekeceginden, kazan büyüklügü, radyatör sayısı ve kalorifer tesisatının diger ekipmanları daha az kullanılır. Radyatör sayısının ve dilimlerinin azalması, odaların kullanım alanını da artıracaktır.

Aynı zamanda tesisatlarda yapılan ısı yalıtımı, tesisatları korozyondan koruyarak ömrünü uzatacaktır.

 

3 . ISI YALITIMI UYGULAMA ALANLARI

1. Duvarlarda Isı Yalıtımı
1. 1.Dıştan Isı Yalıtımı ( Mantolama )
1. 2. İçten Isı Yalıtımı
2. Isı Köprülerinde Isı Yalıtımı
3. Döşemelerde Isı Yalıtımı
4. Çatılarda Isı Yalıtımı

7. Isı Yalıtımı Malzemeleri

I. Yapı Yalıtımı:
Duvar (dolgu duvar, kolon kiris), döseme, çatı uygulamaları:

• Camyünü [TS 901 / TS 901-1 EN 13162]
• Tasyünü, [TS 901/ TS 901-1 EN 13162]
• Genlestirilmis polistiren (EPS) [TS 7316 EN 13163]
• Ekstrüde polistiren (XPS) [TS 11989 EN 13164]
• Poliüretan (PUR) [TS EN 13165]
• Fenol köpügü [TS EN 13166]
• Cam köpügü [TS EN 13167]
• Ahsap yünü levhalar [TS EN 13168]
• Genlestirilmis perlit (EPB) [TS EN 13169]
• Genlestirilmis mantar(ICB) [TS EN 13170]
• Ahsap lifli levhalar [TS EN 13171]

II. Yalıtım Camı Üniteleri:

• Standart yalıtım camı üniteleri [TS 3539; EN 1279]
• Özel ısı kontrol kaplamalı yalıtım camı üniteleri [TS 3539; EN 1279; TS EN 1096]
• Özel ısı ve günes kontrol kaplamalı yalıtım camı üniteleri [TS 3539; EN 1279; TS EN 1096]
  
  

III. Teknik (Endüstriyel) Yalıtım:

• Camyünü, [TS 7232, prEN 14303]
• Tasyünü, [TS 7232, prEN 14303]
• Elastomerik kauçuk (FEF) [prEN 14304]
• Cam köpüğü (CG) [prEN 14305]
• Kalsiyum silikat (CS) [prEN 14306]
• Ekstrüde polistiren (XPS) [prEN 14307]
• Poliüretan (PUR / PIR) [prEN 14308]
• Genlestirilmis polistiren (EPS) [prEN 14309]
• Polietilen köpük (PEF) [prEN 14313]
• Fenolik köpük (PF) [prEN 14314]

 

8. Isı Yalıtımı İle İlgili Yürürlükteki Standart ve Mevzuatlar

• TS 305 (03.02.1977): Odun Talası Levhaları
• TS 7232 (16.05. 1989): Boru Biçiminde Lifli Yalıtım Malzemesi
• TS 901 (01.11.1972): Lifli Isı ve Ses Yalıtma Malzemesi
• TS 901-1 EN 13162 (29.04.2005): Isı Yalıtım Mamulleri – Binalar _çin – Fabrikasyon Olarak imal Edilen Mineral Yün (MW) Mamuller – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS 7316 EN 13163 (17.04.2002): Isı Yalıtım Mamulleri – Binalar için – Fabrikasyon Olarak imal Edilen - Genlestirilmis Polistiren Köpük (EPS) – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS 11989 EN 13164 (30.04.2003): Isı Yalıtım Mamulleri – Binalar için – Fabrikasyon Olarak Ekstrüzyonla imal Edilen Polistiren Köpük (XPS) – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13165 (02.03.2004): Isı Yalıtım Mamulleri – Binalar için – Fabrikasyon Olarak imal Edilen Sert Poliüretan Köpük (PUR) – Özellikler – Direktif: 89/106EEC
• TS EN 13166 (02.03.2004): Isı Yalıtım Mamulleri – Binalar için – Fabrikasyon Olarak imal Edilen Fenolik Köpük (PF) – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13167 (11.12.2002): Isı Yalıtım Ürünleri – Binalarda Kullanılan – Fabrika Yapımı Cam köpügü Ürünleri – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13168 (15.04.2003): Isı Yalıtım Mamulleri-Binalarda Kullanılan-Fabrika Yapımı Rende Yongası (WW) Mamulleri-Özellikler– Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13169 (28.01.2004): Isı Yalıtım Malzemeleri – Binalar için – Genlestirilmis perlitten Fabrikada imâl Edilmis Mamuller (EPB) – Özellikler – Direktif: 89/106/EEC
• TS 304 EN 13170 (17.04.2003): Isı Yalıtım Mamulleri-Binalar için-Fabrika Yapımı Genlestirilmis Mese Mantarı Levhaları (ICB)-Özellikler - Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13171 (15.04.2003): Isı Yalıtım Mamulleri-Binalarda Kullanılan-Fabrika Yapımı Odun Lifli (WF) Mamuller-Özellikler - Direktif: 89/106/EEC
• TS EN 13494 (14.04.2004): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Yapıstırıcı ve Yalıtım Sıvasının, Isı Yalıtım Malzemesine Yapısma Mukavemetinin Tayini
• TS EN 13495 (14.04.2004): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Dıstan Kompozit Isı Yalıtım Sistemlerinin (ETICS) Çekme – Kopma Mukavemetinin Tayini (Blok Köpük Testi)
• TS EN 13496 (27.09.2005): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Cam Elyaflı Sıva Filesinin Mekanik Özelliklerinin Tayini
• TS EN 13497 (27.09.2005): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Dıstan Kompozit Isı Yalıtım Sistemlerinin (ETICS) Darbe Dayanımının Tayini
• TS EN 13498 (27.09.2005): Bina Uygulamalarında Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Dıstan Kompozit Isı Yalıtım Sistemlerinin (ETICS) Penetrasyon (Nüfuz Etme) Mukavemetinin Tayini
• TS EN 13499 (28.01.2004): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Genlestirilmis Polistiren Köpük ile Yapılan Dıstan Kompozit Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS) – Özellikler
• TS EN 13500 (27.09.2005): Binalarda Kullanılan Isı Yalıtım Malzemeleri – Mineral Yünler ile Yapılan Dıstan Kompozit Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS) – Özellikler]
• TS 5808 (29.04.1988): Su Bazlı (Emülsiyon Esaslı) Yapı Son Kat Boyaları
• TS 7847 (08.02.1990): Hazır Sıva – Dıs Cepheler için, Sentetik Emülsiyon Esaslı
• TS EN 1279-5 (27.12.2005): Cam - Yapılarda kullanılan – Cam esaslı yalıtım birimleri - Bölüm 5: Uygunluk degerlendirmesi için
• TS EN 1096-1,2,3: Yapılarda Kullanılan Cam – Kaplamalı Cam

 

8.1 Isı yalıtımı ile ilgili yürürlükteki kurallar

• TS 825(29.04.1998): Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı
• TS EN ISO 13788 (27.04.2004 ): Bina Bilesenlerinin Ve Bina Elemanlarının Nemli Ortamda Isıl Performansı – Kritik Yüzey Nemini Ve Bina Bilesenlerinin içindeki Yogusmayı Önlemek için iç Yüzey Sıcaklıgı – Hesaplama Metotları
• TS EN ISO 10211-1 (07.11.2000): Bina _nsaatlarında Isıl Köprüler – Isı Akısları Ve Yüzey Sıcaklıkları – Bölüm 1: Genel Hesaplama Metotları
• TS EN ISO 10211-2 (29.11.2001): Bina Yapımında Isıl Köprüler – Isı Akıslarının ve Yüzey Sıcaklıklarının Hesaplanması – Bölüm 2: Dogrusal Isıl Köprüler
• TS EN ISO 14683 (21.03.2000): Bina insaatı – Isıl Köprüler – Lineer Isıl Geçirgenlik – Basitlestirilmis Metot ve Hatasız Degerler
• TS 8441 (14.04.1990):Isı Yalıtımı Hesaplama Metotları – Düzlem Yapı Yüzeylerinde Dikdörtgen Kesitli Isı Köprüleri
• 08 Mayıs 2000 tarih ve 24043 sayılı resmi gazetede yayımlanan “Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeligi”

 

8.2 Çalısmaları devam eden mevzuat ve standartlar

• tst EN 13172: Isı Yalıtım Ürünleri – Uygunluk Degerlendirmesi - Direktif: 89/106/EEC
• tst 825: Binalarda Isı Yalıtım Kuralları
• 2002/91 EC sayılı “Binaların Enerji Performansına Dair Yönetmelik”

SU YALITIMI



1. SU YALITIMI NEDİR?

Yapıların uzun ömürlü olabilmesi, sağlıklı konforlu ve güvenli bir ortam sağlayabilmesi için suyun veya nemin yapının bir kısmına veya kapsadığı hacimlere zarar vermesini önlemek amacıyla yapılan, su veya nemin ahşap, metal, taş, tuğla gibi gereçler üzerindeki olumsuz etkilerine karşı uygulanan yalıtıma “su yalıtımı” denir.

2. SU YALITIMININ AVANTAJLARI

2.1. Su Yalıtımı Yapıyı Korur
Suyun yapılara verdigi hasar, özellikle deprem tehdidinin bulundugu bölgelerde can ve mal güvenligi açısından tehdit olusturur. Herhangi bir yoldan yapı donatısına sızan su, donarak veya kimyasal tepkimelere girerek donatının özelligini yitirmesine yol açar. Donatının özelligini yitirmesi ise dayanım gücüne ve süresine olumsuz etkilerde bulunur.

Genel olarak beton, içine gömülmüs donatı çeligini korozyona karsı korur. Donatı betona gömülür gömülmez olusan ince film tabakası çelige yapısır ve korozyona karsı dayanım olusturur. Bu dayanım betonun yüksek alkali ortamına ve elektriksel dirence dogrudan baglıdır. Betonun kılcal bosluklarındaki nemde bulunan iyonlar elektriksel iletkenlikte rol oynar. Yüksek elektriksel direnç de dayanıklı beton anlamına gelebilir.

Yapılardaki donatı çeliginin korozyonuna ve bu korozyonun sürmesine neden olan 3 ana etken vardır;
1. Karbondioksit veya klorun neden oldugu reaksiyonlar sonucu donatı etrafındaki koruyucu pasivasyon tabakasının bozulması,
2. Betonun kılcal gözenekleri içinde dagılmıs olan ve elektrolit görevi gören su,
3. Betonun gözeneklerinden içeri giren oksijen.

Beton üzerindeki film tabakasını bozarak donatı çeliginin korozyona ugramasına neden olan sartlardan biri karbonasyondur. Atmosferdeki karbondioksit ile betondaki çimentonun kimyasal reaksiyona girmesi, betonun büzülmesine, dolayısıyla çatlakların artmasına neden olur. Aynı zamanda betonun pH degerinin düsmesi (normal bir betonun pH degeri 12,5 -13,5 arasındadır ve bu miktar korozyonun olusmaması için yeterlidir) ara yüzeylerdeki alkaliligin düsmesine, mevcut koruma tabakasının da bozulmasına neden olur. Koruma tabakasının bozulmasının bir
diger nedeni de klor iyonlarının varlıgıdır. Sonuç olarak her iki durumda da korozyonun baslaması için gerekli sartlar olusur (pH degerinin 9’un altına düsmesi) ve süreç islemeye baslar. Ortam sartlarının durumuna göre olusan bir hızda, donatı yüzeyinde donatı hacminin 2.5 katı büyüklükte demir oksit olusumları meydana gelir.

Olusan pas, yetersiz pas payı sorunu da varsa, mevcut betonu çatlatır. Betonun dökülmesiyle beraber donatı açığa çıkar. Havayla temas nedeniyle de korozyon hızındaki artış kaçınılmaz olur.

Korozyona baglı olarak donatı kesitinde olusan kayıp, donatının baslangıçta tasarlanan hesap degerlerini karsılayamamasına neden olur. Bu da binanın taşıma gücü, dolayısıyla da yapı güvenligi açısından hiç istenmeyen bir durumdur. Hesap dayanımı 365 MPa olan S420b sınıfı Ø12’lik bir donatı çeligi baslangıçta 41.3 kN yük tasıyabilirken, korozyon kaynaklı donatı kesit kaybının 0.25 mm/yıl oldugu bir kabul sonucunda 5 yılın sonunda 25.9 kN, 15 yıl sonra da 5.8 kN yük tasıyabilir. Bu kosullarda donatı 24 yıl sonunda tasıma kapasitesini tamamen kaybedecektir.

2.2. Su Yalıtımı Konfor Saglar

Topragın nemi ve basınçsız su, yapı elemanı gözeneklerinden geçerek iç ortam yüzeyinde küflenme, siyah leke ve mantar gibi organizmaların olusmasına neden olur. Bu yüzden iç yüzeyde bulunan ahsap gibi dogal malzemelerin çürümesine, sıvaların kabarıp dökülmesine ve perde duvarlardaki demirlerin paslanmasına neden olarak konforumuzu bozar.

Nem ve nemin yol açtıgı küf mekânlarda kötü kokuların olusmasına yol açar. Bu durum ortamda bulunan insanları rahatsız edecektir. Su yalıtımı sayesinde nemin önlenmesi, insan konforu açısından olumsuzluk yaratan bu kötü kokuların yayılma olasılıgını da ortadan kaldırır.

Su yalıtımı, suyun odalarımıza damlamasını engelleyerek konforlu yapıların elde edilmesini saglarken, bakteri, küf vb. organizmaların olusmasını önler.

2.3. Su Yalıtımı Ekonomiye Katkıda Bulunur

Ekonomik degerleri günümüzde giderek artan yapıların uzun ömürlü olması gerekir. Bugün bir yapının kullanım ömrü yaklasık 50 yıldır. Suyun olumsuz etkileri yapıların kullanım ömrünü azaltır. Bu da ekonomik bir kayıptır. Su yalıtımıyla bu kayıp da giderilmis olacaktır. Su yalıtımının insaat asamasındaki maliyeti, bina maliyetinin yaklasık yüzde 3’üdür. Binaların saglamlıgı göz önünde bulundurulması gereken en önemli unsurdur. Buna baglı olarak su yalıtımının sagladıgı yarar, maliyetten çok daha önemlidir.

3.  SU YALITIM MALZEMELERİ

Temel olarak su geçirimsizlik saglayan malzemelere su yalıtım malzemeleri denir. Su yalıtımında kullanılan malzemeler, kullanım alanlarına ve özelliklerine göre üç ayrı baslık altında toplanırlar.

   I. Su Yalıtım Örtüleri

• Bitümlü örtüler: Okside Bitümlü Örtüler, Polimer Bitümlü Örtüler (APP/SBS katkılı)
• Sentetik örtüler: PVC, EPDM, TPO, ECB/ECO, vb.

   

    II. Sürme Esaslı Malzemeler

• Çimento esaslı malzemeler
• Akrilik esaslı malzemeler
• Bitüm esaslı malzemeler
• Poliüretan esaslı malzemeler

   

   III. Yapısal Su Yalıtım Malzemeleri

• Yapı kimyasalları
• Derz malzemeleri

 

4 . SU YALITIMI UYGULAMA ALANLARI

5. SU YALITIMI İLE İLGİLİ YÜRÜRLÜKTEKİ STANDART ve  MEVZUATLAR

• TS 11758-1 (05.04.2002): Polimer Bitümlü Örtüler – Su Yalıtımı _çin – Eritme Kaynagıyla Birlestirilerek Kullanılan – Bölüm 1: Özellikler
• TS 3599 (13.11.1981): Su Depoları ve Yüzme Havuzlarında Sızdırma Yalıtımı Tasarım ve Yapım Kuralları
• TS 2988 (09.02.1978): Asfaltlı Cam Dokuma Yalıtım Pestili
• TS 2999 (16.02.1978): Asfaltlı Metal Folyo Yalıtım Pestili
• TS 2191 (30.04.1976): Asfaltlı Cam Tülü Yalıtım Pestili

 

Su geçirimsizligini saglamaya yönelik yardımcı malzemeler:

• TS 13047 (30.04.2003): Bitümlü Örtüler – Egimli Çatı Kaplama Malzemeleri Altında Kullanılan
• TS EN 544 (14.11.2000): Bitümlü Levhalar: Mineralli veya Sentetik Takviyeli
• TS 12349 (16.12.1997): Oluklu Levhalar ve Özel Parçalar – Organik Lifli –Bitümlü – Kiremit Altında Su Yalıtımında Kullanılan

 

5.1 Su yalıtımı ile ilgili yürürlükteki kurallar

• TS 3128 (13.04.1990): Binalarda Zemin Rutubetine Karsı Yapılacak Yalıtım İçin Yapım Kuralları
• TS 3440 (18.05.1982): Zararlı Kimyasal Etkileri Olan Su, Zemin ve Gazların Etkisinde Kalacak Betonlar _çin Yapım Kuralları
• TS 3647 (13.11.1981): Binalarda Yeraltı Suyuna Karsı Yapılacak Yalıtımlarda Tasarım ve Yapım Kuralları
• TS 11758–2 (23.12.2003): Polimer Bitümlü Örtüler – Su Yalıtımı İçin – Eritme Kaynagıyla Birlestirilerek Kullanılan Bölüm 2: Uygulama Kuralları

 

5.2 Çalısmaları devam eden mevzuat ve standartlar

• tst EN 13707: Bitümlü Su Yalıtım Örtüleri – Çatıların Su Yalıtımında Kullanılan Tasıyıcılı Bitümlü Örtüler – Tanımlamalar Ve Özellikler
• tst EN 13969: Bitümlü Su Yalıtım Örtüleri – Toprak Altı Ve Rutubet Yalıtım Örtüleri – Tanımlamalar Ve Özellikler
• tst EN 13970: Bitümlü Su Yalıtım Örtüleri – Su Buharı Kontrol Örtüleri – Tanımlamalar Ve Özellikler